Diş Taşı Temizliği

Ortodonti Uzmanı Diş Hekimi Merve Özkan’ın anlatımıyla.

Diş taşı (tartar) temizliği; yeterli düzeyde ağız hijyeni sağlanamadığı durumlarda ağzımızda biriken diş taşlarını temizleme işlemidir. Diş ve diş eti sağlığının korunması için gereklidir. Diş taşı temizliği, sadece diş hekimleri tarafından yapılabilen profesyonel bir uygulamadır. Öncelikle diş taşları, çoğunlukla ultrasonik bir cihaz ile su soğutması altında diş yüzeyinden kazınır. Ağrısız ve acısız bir işlemdir. Gerekli durumlarda lokal anestezi uygulanabilir. Sonrasında diş yüzeyi parlatılıp pürüzsüzleştirilir. Böylelikle plağın diş yüzeyine tutunmasının önüne geçilir. Ayrıca diş yüzeyi parlak, daha beyaz ve estetik bir görünüme kavuşur.

Diş Taşı Nedir?

Diş taşı, ağız içerisinde biriken bakteri ve besinlerin tükürükteki bazı mineraller ile birleşmesi sonucu oluşur. Diş taşı oluşumunun en önemli sebebi bakteri plağının oluşumudur. Bakteri plağı, dişler düzenli fırçalanmadığında dişin yüzeyini fırçayla sıyırdığınızda görebileceğiniz diş yüzeyinden kolayca ayrılan tabakadır. Bakteri plağı tabakası birçok farklı bakterinin bir araya gelmesi sonucu oluşur. Diş üzerinde oluşan bakteri plaklarına, yediğimiz ve içtiğimiz besinlerin içerisindeki çeşitli mineraller birikmekte ve zamanla diş taşları oluşmaktadır. Başka bir ifadeyle eğer bakteri plağı olmazsa diş taşı olma olasılığı ciddi bir şekilde düşmektedir. Bu sebeple ağız hijyenini sağlamak ağız ve diş sağlığımız için oldukça önemlidir.

Diş taşı oluşumu nedenleri nelerdir?

Diş taşının oluşmasının en büyük nedeni diş temizliğinin yeteri kadar sağlanmamasıdır. Ağız ve diş sağlığını koruyabilmek için günde en az 2 kez sabah ve akşam olmak üzere birkaç dakika boyunca diş hekiminin önerdiği şekilde dişlerin fırçalanması gerekir. Ayrıca yanlış seçilmiş olan diş fırçası ve diş macunları da zamanla diş taşı oluşumuna neden olabilmektedir.

Diş taşına neden olan bazı unsurlar ise;

  • Alkol kullanımı
  • Sigara kullanımı
  • Dengesiz beslenme
  • Antibiyotik kullanımı
  • Yan etkileri arasında diş taşı oluşumu bulunan ilaçlar
  • Tükürük yapısı
  • Gıda boyası ve tatlandırıcı içeren besinleri tüketmek
  • Bazı iç hastalıklar
  • Yeteri kadar sebze, meyve tüketmemek

Diş Taşı Neden Temizlenmelidir?

Diş taşları, çürük ve diş eti problemlerinin oluşmasına büyük oranda zemin hazırlar. Diş taşları gözenekli ve pürüzlü yapısı nedeniyle daha fazla bakteri plağının diş yüzeyinde tutunmasına neden olur. Biriken bakteri plağı zamanla diş yüzeyinde sertleşir ve diş ve diş eti birleşiminde daha derinlere ilerleyerek dişin içinde bulunduğu destek kemiğin kaybına sebep olur. Bu durum karşımıza diş eti çekilmesi ve dişlerin sallanmaya başlaması şeklinde çıkar. Ayrıca dişin en üst tabakası (mine) bakteri plağıyla sürekli temasta olduğundan zamanla bu tabakada aşınma ve çürük oluşumu başlar.

Diş taşlarının (tartar) temizlenmesi mutlaka gereklidir. Çünkü, diş taşları çürük ve diş eti hastalığı riskini büyük ölçüde artırır. Tedavi edilmediği taktirde, kronik diş eti iltihabı ve dejeneratif diş kaybı olabilir. Altta yatan başka sağlık sorunları olan hastalar için sonuçlar son derece ciddi olabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, kötü ağız sağlığının diyabet ve koroner kalp hastalıkları gelişimine katkı sağladığını göstermektedir.

Diş Taşlarının Zararları

Diş taşları, çoğu zaman önemsenmeyen fakat sonuçları ağır olabilen bir problemdir. Diş taşlarının temizlenmesi ile ilgili en büyük yanılgı, bu işlemin dişlere zarar veren bir uygulama gibi lanse edilmesidir. Oysaki diş taşı temizliği birçok hasta için bir tercih olmaktan çok bir zorunluluktur. Dişe ve diş etlerine zarar veren bu durumun ortadan kaldırılması şarttır.

Diş taşının olduğu bölgelerde diş eti iltihabı oluşur. Bu iltihap kötü koku ve diş eti kanamalarına sebep olur. Zamanla diş taşlarının, diş ve diş eti birleşiminden kemiğe yönelmesi diş eti çekilmelerine ve bu bölgelerde hassasiyet oluşumuna zemin hazırlar. İlerleyen durumlarda dişleri çevreleyen ve destekleyen kemik dokusunun erimesi dişlerin sallanıp kaybedilmesine neden olabilir. Diş taşı temizliğinin aksatılmaması gerekir. 6 ayda bir rutin diş hekimi kontrolüne gitmenizi tavsiye ederiz.

Diş taşları temizlenmediği zaman ağızda oluşabilecek bazı hastalıklar şunlardır;

Diş Eti Hastalıkları: Diş taşları, bakterilerin yaşaması için gerekli tüm koşulları sağlayarak bakterilerin birikiminin artmasına neden olur. Diş taşları çoğunlukla dişin diş eti ile birleştiği bölgelerde birikmektedir. Diş eti için oldukça zararlıdır ve diş eti hastalıklarının oluşumuna zemin hazırlar. Diş eti hastalıklarının ilk belirtisi diş etinin kanamasıdır. Sigara içen hastalarda bu kanama baskılanmış olabilir ve hastalık fark edilmeyebilir. Bu hastalık sonunda dişin düşmesine kadar gidebilir. Diş taşlarını geç kalmadan temizletmekte büyük fayda vardır.

Diş Etlerinin Kanaması: Diş eti kanaması, diş taşlarının diş etinde oluşturduğu mekanik irritasyon sonucu meydana gelen, diş eti hastalıklarının görülen ilk belirtisidir.

Ağız Kokusu: Diş taşları genel olarak ağız ve diş hijyeninin yetersizliğinden kaynaklanır. Yetersiz ağız bakımı kokuya neden olabileceği gibi diş eti iltihaplandığı takdirde iltihaplı diş etlerinin yayacağı kötü koku büyük bir problem olarak karşımıza çıkar. Ayrıca diş taşları çürük oluşumuna da katkı sağladığından oluşan çürük lezyonları ağız kokusunun artmasına neden olur.

Diş Eti Çekilmesi: Diş taşlarından kaynaklanan iltihap ve zarara karşı vücudun göstermiş olduğu reaksiyon diş etlerinin o bölgeden uzaklaşması şeklindedir. Uzaklaşan diş eti, yaşam kalitesini etkileyecek ölçüde diş hassasiyeti meydana getirebilir. Hassasiyet diş etinin çekilmesi sonucu kök yüzeyinin açığa çıkmasından kaynaklanır. Bu durum tedavisi zor olan büyük problemlere yol açabilir. Diş etinin çekildiği bölgelerde ileri durumlarda, cerrahi işlem gerekli olabilir.

Diş Kaybı: Diş eti hastalıklarından ve diş eti çekilmesine bağlı olarak dişi çevreleyen ve destekleyen kemik yoğunluğu azalmış olabilir. Bu yetersiz kemik yoğunluğu sebebiyle dişler sallanır ve yerinden çıkar. Bu boyutlara erişen rahatsızlıkların tedavisi için çok geç kalınmış olabilir. Dişin çekilmesi gereği doğabilir.

Diş Taşı Temizliği

Ağız ve diş sağlığı genel sağlığın oldukça önemli bir parçasıdır. Hayatı doğrudan tehdit etmediği için ülkemizde yeteri kadar önemsenmemektedir. Ağız ve diş bakımı düzenli ve dikkatli yapılmalıdır. Aksi takdirde besinlerde bulunan birtakım minerallerden dolayı diş taşlarıyla sık sık karşılaşılır. Bu sebepten ötürü diş taşı temizliği düzenli bir şekilde yaptırılması gereken bir ağız bakım işlemi olarak görülmektedir. Diş taşı temizliği sırasında hekimler tarafından bazı aletler ve ilaçlar kullanılır. Genellikle temizleme işlemine ultrasonik cihazlar kullanılarak başlanır. Bu aletler titreşim yaparak diş taşlarının kırılıp parçalanmasını sağlamaktadır. Ayrıca su püskürterek dişten ayrılan diş taşlarının uzaklaşmasına katkı sağlar. Ultrasonik cihazların kullanımından sonra daha ince yapılı olan aletler yardımı ile detaylı temizliğe geçilir. Dişlerin kıvrımlı kısımlarında ve diş aralarında biriken tüm diş taşları temizlenene kadar işlem sürdürülmeye devam eder.

Diş taşı temizliği yapıldıktan sonra diş cilası veya florür içeren macunlar uygulanır. Bu diş taşı temizliğinin son evresidir ve bu işlemden sonra diş taşı temizliği tamamlanmış olur. Bu işlem genellikle 10-15 dakika gibi kısa bir sürede tamamlanır. Ama unutulmamalıdır ki; diş taşlarındaki yoğunluk ne kadar fazla olursa işlem de o kadar uzun olacaktır. Diş taşı temizliği işleminden sonra yaklaşık 2 saat bir şey yenilmemeli ve içilmemelidir. Bu süre geçtikten sonra kişiler normal hayatlarına ve beslenme düzenlerine rahatlıkla dönebilirler.

Diş Taşı Temizliği Sonrasında Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Diş taşı temizliği sonrasında dikkat edilmesi gerekenler:

  • Diş taşı temizliği işlemi bittikten sonra 2 saatlik bir süre için herhangi bir şey yenmesi veya içilmesi yasaktır.
  • İşlem sonrasında 24 saat boyunca sıcak veya soğuk besinler tüketilmemelidir.
  • Diş etlerinde sızlama olabileceği için birkaç gün sıcağa ve soğuğa karşı bir hassasiyet görülebilmektedir.
  • Oluşan şişliklerden rahatsız olunması durumunda; buz torbası dıştan şişliğin olduğu yere tutulabilmektedir.
  • Ağrıları önlemek için ağrı kesici alınmasında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.
  • Ilık su ve tuz karışımı ile gargara yapmak iyi gelebilmektedir.
  • Diş taşı temizliğinin aksatılmadan yapılmasına devam edilmelidir. İşlemden sonraki ilk günlerde kanama olması durumunda ise korkulmamalıdır. Bu durum geçicidir.
  • Düzenli olarak diş hekimine kontrol için gidilmelidir. Bunun için 6 aylık periyotlar uygundur.

Diş Temizleme İşleminde Ağrı Olur mu?

Diş taşı temizliği ağrı ve acı veren bir işlem değildir. Anestezi altında olmadan yapılan temizlik işleminde çok ufak sızlamaların dışında hastanın canını yakacak herhangi bir durum söz konusu olmamaktadır. İleri durumdaki vakalarda yapılan işlemlerde de zaten anestezi kullanıldığı için kişi herhangi bir ağrı ve acı hissi duymamaktadır. Anestezi, lokal olarak yani, sadece ilgili bölgenin uyuşturulması şeklinde uygulanır. Hastanın bilinci yerinde ve ayaktadır.

Diş Taşı Oluşumunu Engellemek İçin Ne Yapılmalıdır?

Diş taşı oluşumunu engellemek için evde uygulanabilecek yöntemler bulunmaktadır. Bunun için bir rutinin belirlenmesi gerekmektedir. Plağın sertleşmesini önleyecek olan bu rutin ile beraber diş taşı (tartar) oluşumu engellenebilmektedir. Orta sertlikte kıl başlıklı bir diş fırçası ile dişlerin temizliği sağlanabilmektedir. Bu rutini gün içerisinde 2-3 kere yapmak yeterli olabilmektedir. Ayrıca diş fırçası ile; diş ve diş etinin bütün yüzeylerine erişmekte zorluk yaşanabilmektedir. Bu yüzden erişim sağlanamayan diş aralarındaki bölgeler için diş ipi kullanılmalıdır. Diş ipini kullanamayacak kadar diş eti hassasiyeti olanlar, diş arası fırçalarını da kullanabilirler. Bu işlemler uygulanmadan önce ise mutlaka bir diş hekimine danışılması gerekmektedir. Diş taşı oluşumunun engellenemediği durumlarda; mutlaka bir diş hekiminden yardım alınmalı ve diş taşlarının temizletilmesi gereklidir.

Evdeki malzemelerle diş taşı giderilir mi?

Diş taşları, diş fırçası yardımı ile evde temizlenemez. Diş taşı temizliği ancak diş hekimleri tarafından çeşitli aletler kullanılarak klinik koşullarında güvenle yapılabilir. Kendi kendinizi keskin aletler kullanarak tedavi etmeye çalışmanız yarardan çok zararınıza olacaktır. Diş etleri kolaylıkla zedelenebilir. Geri dönüşümü olmayan hasar meydana getirebilirsiniz.

Dişlerin sarı görünmesine ne sebep olur?

Birçok yiyecek ve içecek dişin en üst tabakası olan minenin üzerinde birikip dişlerin sarı bir görünüm almasına sebep olur. Dişlerin fırçalanması ile bu görünüm ortadan kalkar ve diş eski parlak haline döner. Diş fırçalamanın sürekli olarak aksatıldığı durumlarda bu sarı görünüm kalıcı hale gelir. Dişin eski rengine dönmesi ancak beyazlatma işlemi ile sağlanabilir.

Besinlerin diş yüzeyinde birikmesi ve tükürük içindeki minerallerle birleşmesi sonucu diş taşları oluşur. Diş taşlarının birikimi zamanla dişin mine yüzeyinde aşınmalara sebep olabilir. Mine yüzeyinin aşınması altındaki dentin tabakasının açığa çıkmasına yol açar. Bu açığa çıkan dentin yüzeyi pürüzlü ve sarı bir dokudur. Bu yüzeyin açığa çıkması hem hassasiyetin artmasına hem dişin sarı görünmesine neden olur. Diş eti hastalıkları ve diş eti çekilmelerine sebebiyet veren diş taşlarının temizlenmesi gereklidir. Hastanın ihtiyacına göre bazı durumlarda diş eti cerrahisi, dolgu uygulamaları ve beyazlatma işlemleri gerekebilir.